Kaç Çeşit Bağlama Var? Anadolu’nun Ses Mirasında 7 Temel Tür

Bağlama ailesi, binlerce yıllık bir evrimin sonucunda, icra edilen bölgeye ve müzikal ihtiyaca göre şekillenmiş devasa bir enstrüman grubudur. Eğer hızlıca bir yanıt arıyorsanız; kaç çeşit bağlama var sorusunun teknik cevabı, kullanım alanlarına göre temelde 7 ana tür üzerinden şekillenir: Cura, Tanbura, Kısa Sap Bağlama, Uzun Sap Bağlama, Çöğür, Divan Sazı ve Meydan Sazı. Ancak bu çeşitlilik sadece isimlerden ibaret değildir; her bir türün tekne boyu, tel sayısı ve akort yapısı birbirinden keskin çizgilerle ayrılır.

1. Cura: Küçük Dev

Bağlama ailesinin en çevik ve en tiz üyesidir. Tekne boyu 25 cm’den başlayıp 35 cm’ye kadar uzanabilir. Çoğunlukla üç telli veya altı telli olarak karşımıza çıkar. Cura, özellikle teke zortlatması gibi hareketli yöresel oyunlarda, ana sazın oktavından giderek müziğe parlaklık katar.

2. Tanbura: Orta Seslerin Hakimi

Çoğunlukla uzun saplı bağlama ile karıştırılsa da tanbura, teknik olarak daha zarif bir yapıya sahiptir. Tekne boyu 38-40 cm arasındadır. Bağlama ailesinde "tenor" diyebileceğimiz bir ses aralığına sahiptir. Klasik Türk Halk Müziği korolarında ana eşlik sazlarından biridir.

3. Kısa Sap Bağlama (Bağlama Düzeni)

Günümüzde modern eğitimin ve popüler icranın merkezinde yer alan bu tür, 19. ve 22. perdeler arasında değişen bir yapıya sahiptir. Kaç çeşit bağlama var araştırması yapan yeni başlayanlar için en çok önerilen türdür. Perdelerin birbirine yakın olması, parmak baskısını kolaylaştırır ve ileri seviye tekniklerin icrasına zemin hazırlar. Bakırköy merkezli bağlama kursu programlarımızda, öğrencilerin temel müzik teorisini kavraması için genellikle bu model tercih edilmektedir.

4. Uzun Sap Bağlama (Kara Düzen / Bozuk)

Bağlamanın en geleneksel halidir. 23 ve daha fazla perde sayısına sahip olabilir. Geniş sapı sayesinde Anadolu’nun tüm yörelerine ait "tavır" dediğimiz çalma biçimlerini en doğal haliyle yansıtır. Uzun sap, geniş bir ses sahası sunduğu için hem profesyonel sanatçılar hem de bu kültüre derinlemesine dalmak isteyenler için vazgeçilmezdir. Bu derinliği akademik bir disiplinle öğrenmek isteyenler, MEB onaylı bağlama kursu müfredatımızda uzun sapın tarihsel ve teknik detaylarını keşfedebilirler.

5. Çöğür

Daha çok tekke müziği ve aşık geleneği ile özdeşleşmiş, 6 ila 9 telli olabilen bir türdür. Kısa sap bağlamanın atası kabul edilir. Tok bir tınısı vardır ve genellikle mızrapsız (şelpe) tekniğine de oldukça yatkındır.

6. Divan Sazı

Görkemli ve davudi bir ses arıyorsanız, divan sazı en doğru tercihtir. Tekne boyu 50 cm'yi bulabilen bu enstrüman, genellikle üçerli üç grup halinde toplam 9 telle donatılır. Büyük salonlarda veya açık hava icralarında, sesi en uzağa taşıyabilen sazlardan biridir.

7. Meydan Sazı

Listenin zirvesinde, 12 teliyle "sazların şahı" olarak bilinen meydan sazı yer alır. 52 cm ve üzeri tekne boyu ile icracısını fiziksel olarak zorlasa da, çıkardığı pes ve derin sesin muadili yoktur.

İhtiyaca Uygun Seçim ve Eğitim Stratejisi

Kendi yeteneklerinizi ve size en uygun bağlama türünü keşfetmek için bir uzmandan destek almak, yıllar sürecek hatalı alışkanlıkların önüne geçer. Kişiye özel hazırlanan özel bağlama kursu içeriklerimizde, parmak boyunuzdan ritim duygunuza kadar tüm parametreler analiz edilerek size en uygun enstrüman türüyle eğitime başlamanız sağlanır.

Bakırköy Bağlama Akademi olarak amacımız, sadece "kaç çeşit bağlama var" sorusuna cevap vermek değil, bu enstrümanların ruhunu ve doğru icra tekniklerini yeni nesillere aktarmaktır.